Nostalji: İbibik Online (1998'den Bir Web Macerası)
Sayfayı kopyala
💡 Özet (TL;DR):
- İbibik Online Nedir?: Yazarın 1998 yılında, lise yıllarında GeoCities üzerinde kurduğu, dönemin popüler "bedava internet servislerini" (SMS, faks, CD/katalog siparişi) tek çatı altında toplayan ilk web sitesi girişimidir.
- Türkiye Banner Değişim (TBD) Servisi: Sitenin üzerinde çalışan, üye sitelerin karşılıklı reklam gösterimi yapmasını sağlayan Perl tabanlı, Türkiye'nin ilk banner değişim ağlarından biridir.
- Nostalji Kaynağı: GeoCities kapandıktan sonra kaybolan sitenin, Wayback Machine (Web Archive) aracılığıyla kurtarılan nostaljik ekran görüntüleri ve hatıraları.
Eski bilgisayarcılardan olduğumu anlatmak istediğimde kullandığım bir söz var: "İlk web sitemi 1998 yılında yapmıştım." Çok eskilerden olduğumu anlatmak için de "tornavida ile kafa ayarı yapar, bununla uğraşmamak için de bilgisayarcıya teyp götürürdüm" diyorum.
Tam da burada yazıya ara verip, aşağıdaki görseli bulup tweetledim, kaldığım yerden devam edeyim. :)
1998 İnternet Dünyası vs. Günümüz Karşılaştırması
| 1998 İbibik Online Servisi | 1998 Amacı | 2026 Karşılığı / Evrimi |
|---|---|---|
| Bedava SMS / Faks Formları | Tarayıcı üzerinden ücretsiz mesaj/faks iletme | WhatsApp, Telegram, Slack, SaaS API'leri |
| Bedava CD / Katalog İsteme | Yurt dışından ücretsiz basılı materyal siparişi | PDF indirme, e-kitaplar, online kataloglar |
| TBD (Banner Değişim Ağı) | Siteler arası yardımlaşma tabanlı reklam ağı | Google AdSense, Programmatik Reklamcılık |
| GeoCities Altyapısı | Ücretsiz, kısıtlı web alanı sağlayan hosting | GitHub Pages, Vercel, Netlify, Cloudflare Pages |
İlk sitemi 1998'de yaptım diyorum ama elimde ne bir ekran görüntüsü, ne de bir kaynak kod (kaynak kod mu? düz HTML ve JavaScript işte canım) var. GeoCities'de barınan site, GeoCities'in kapanması ile birlikte bu site de tarihe karışmış oldu. Wayback Machine'den bulup iç sayfalarına da girince benim için nostalji oldu.
Bugün için çok komik, 20 yılı aşkın süre öncesi için başarılı, o zamanlarda 17-18 yaşında bir ergen için oldukça başarılı bir girişim. Türkiye'deki çoğu şirketten önce benim 'İBİBİK ONLINE' markamın web sitesi varmış. :)
Doğru mu hala bilmiyorum ama bir arkadaşım bir fuarda 'İBİBİK ONLINE' diye bir stant gördüğünü bile söylemişti. (Ne troll arkadaşlarım var)
Detaylarını çok hatırlamamakla birlikte HTML + JavaScript + çeşitli Java applet'ler kullanarak oluşturduğum o sitede internetten bedava bulunabilecek her şeyi bir arada listelemiştim. O zaman Türkiye'de İnternet'e giren de pek olmadığından çok tutulan bir site olmuştu. Sanırım erken girenler olarak, İnternet diye bir ortamda, Amerika'dan katalog veya CD getirtme fikri hoşumuza gitmişti. Hadi ben 17-18 yaşlarında ileri ergen bir gençtim ama 40-50 yaşlarında insanlar da internetten bedava faks çektim diye seviniyorlardı. :)
Sorsanız hatırlamazdım ama Wayback Machine'den bakınca bedavaların CD, katalog, hosting veya e-posta adresi ile sınırlı kalmadığını internetten faks ve SMS göndermeye kadar götürdüğümü görüyorum. O zaman bu servisleri veren yerler referrer kontrolü bile yapmaya gerek duymamışlar ki, benim sayfamda bulunan form üzerinden gönderilebiliyormuş. :)
Sayfanın üzerinde ilginç bir detay daha var: "Türkiye Banner Değişim servisi", namıdiğer TBD. Hazır bir Perl script'ini değiştirerek oluşturduğum bu sistem, üye olan sitelerin, sistemdeki diğer sitelerin reklamlarını göstermelerini ve kendi reklamlarının gösterim sayısının %80'i kadar bu ağa dahil diğer sitelerde gösterilmesini sağlıyordu. Şimdi bakınca 1998 yılında Türkiye'de internet reklamcılığında otorite olan belki de ilk kişiymişim. :)
Belki sizin için hiçbir şey ifade etmiyor ama beni 20+ sene öncesine götürdüğü için "İBİBİK Online'ı" sizlerle paylaşmak istedim.
Kim bilir belki hatırlayan ya da TBD üyesi olan birileri çıkar. :)
