[{"data":1,"prerenderedAt":359},["ShallowReactive",2],{"post-\u002Ftr\u002Fnostalji-ibibik-online":3},{"page":4,"translation":201,"nav":218,"related":349,"random":350},{"id":5,"title":6,"body":7,"categories":199,"category":201,"date":202,"description":203,"draft":204,"extension":205,"image":206,"kind":201,"lang":76,"meta":207,"navigation":208,"path":209,"readingTime":198,"seo":210,"slug":211,"stem":212,"tags":213,"translationKey":211,"type":200,"updated":216,"__hash__":217},"postsTr\u002Ftr\u002Fnostalji-ibibik-online.md","Nostalji: İbibik Online (1998'den Bir Web Macerası)",{"type":8,"value":9,"toc":194},"minimark",[10,43,46,49,61,64,69,145,147,156,159,162,165,168,175,180,185,188,191],[11,12,13,21],"blockquote",{},[14,15,16,17],"p",{},"💡 ",[18,19,20],"strong",{},"Özet (TL;DR):",[22,23,24,31,37],"ul",{},[25,26,27,30],"li",{},[18,28,29],{},"İbibik Online Nedir?:"," Yazarın 1998 yılında, lise yıllarında GeoCities üzerinde kurduğu, dönemin popüler \"bedava internet servislerini\" (SMS, faks, CD\u002Fkatalog siparişi) tek çatı altında toplayan ilk web sitesi girişimidir.",[25,32,33,36],{},[18,34,35],{},"Türkiye Banner Değişim (TBD) Servisi:"," Sitenin üzerinde çalışan, üye sitelerin karşılıklı reklam gösterimi yapmasını sağlayan Perl tabanlı, Türkiye'nin ilk banner değişim ağlarından biridir.",[25,38,39,42],{},[18,40,41],{},"Nostalji Kaynağı:"," GeoCities kapandıktan sonra kaybolan sitenin, Wayback Machine (Web Archive) aracılığıyla kurtarılan nostaljik ekran görüntüleri ve hatıraları.",[14,44,45],{},"Eski bilgisayarcılardan olduğumu anlatmak istediğimde kullandığım bir söz var: \"İlk web sitemi 1998 yılında yapmıştım.\" Çok eskilerden olduğumu anlatmak için de \"tornavida ile kafa ayarı yapar, bununla uğraşmamak için de bilgisayarcıya teyp götürürdüm\" diyorum.",[14,47,48],{},"Tam da burada yazıya ara verip, aşağıdaki görseli bulup tweetledim, kaldığım yerden devam edeyim. :)",[14,50,51],{},[52,53,60],"a",{"href":54,"rel":55,"target":59},"https:\u002F\u002Ftwitter.com\u002Fbenevrenbal\u002Fstatus\u002F1361373943182065674",[56,57,58],"nofollow","noopener","noreferrer","_blank","İlgili Tweet",[62,63],"hr",{},[65,66,68],"h3",{"id":67},"_1998-i̇nternet-dünyası-vs-günümüz-karşılaştırması","1998 İnternet Dünyası vs. Günümüz Karşılaştırması",[70,71,72,89],"table",{},[73,74,75],"thead",{},[76,77,78,83,86],"tr",{},[79,80,82],"th",{"align":81},"left","1998 İbibik Online Servisi",[79,84,85],{"align":81},"1998 Amacı",[79,87,88],{"align":81},"2026 Karşılığı \u002F Evrimi",[90,91,92,106,119,132],"tbody",{},[76,93,94,100,103],{},[95,96,97],"td",{"align":81},[18,98,99],{},"Bedava SMS \u002F Faks Formları",[95,101,102],{"align":81},"Tarayıcı üzerinden ücretsiz mesaj\u002Ffaks iletme",[95,104,105],{"align":81},"WhatsApp, Telegram, Slack, SaaS API'leri",[76,107,108,113,116],{},[95,109,110],{"align":81},[18,111,112],{},"Bedava CD \u002F Katalog İsteme",[95,114,115],{"align":81},"Yurt dışından ücretsiz basılı materyal siparişi",[95,117,118],{"align":81},"PDF indirme, e-kitaplar, online kataloglar",[76,120,121,126,129],{},[95,122,123],{"align":81},[18,124,125],{},"TBD (Banner Değişim Ağı)",[95,127,128],{"align":81},"Siteler arası yardımlaşma tabanlı reklam ağı",[95,130,131],{"align":81},"Google AdSense, Programmatik Reklamcılık",[76,133,134,139,142],{},[95,135,136],{"align":81},[18,137,138],{},"GeoCities Altyapısı",[95,140,141],{"align":81},"Ücretsiz, kısıtlı web alanı sağlayan hosting",[95,143,144],{"align":81},"GitHub Pages, Vercel, Netlify, Cloudflare Pages",[62,146],{},[14,148,149,150,155],{},"İlk sitemi 1998'de yaptım diyorum ama elimde ne bir ekran görüntüsü, ne de bir kaynak kod (kaynak kod mu? düz HTML ve JavaScript işte canım) var. GeoCities'de barınan site, GeoCities'in kapanması ile birlikte bu site de tarihe karışmış oldu. ",[52,151,154],{"href":152,"rel":153,"target":59},"https:\u002F\u002Fweb.archive.org\u002Fweb\u002F19990101000000*\u002Fhttp:\u002F\u002Fwww.geocities.com\u002FYosemite\u002F8240\u002F",[56,57,58],"Wayback Machine","'den bulup iç sayfalarına da girince benim için nostalji oldu.",[14,157,158],{},"Bugün için çok komik, 20 yılı aşkın süre öncesi için başarılı, o zamanlarda 17-18 yaşında bir ergen için oldukça başarılı bir girişim. Türkiye'deki çoğu şirketten önce benim 'İBİBİK ONLINE' markamın web sitesi varmış. :)",[14,160,161],{},"Doğru mu hala bilmiyorum ama bir arkadaşım bir fuarda 'İBİBİK ONLINE' diye bir stant gördüğünü bile söylemişti. (Ne troll arkadaşlarım var)",[14,163,164],{},"Detaylarını çok hatırlamamakla birlikte HTML + JavaScript + çeşitli Java applet'ler kullanarak oluşturduğum o sitede internetten bedava bulunabilecek her şeyi bir arada listelemiştim. O zaman Türkiye'de İnternet'e giren de pek olmadığından çok tutulan bir site olmuştu. Sanırım erken girenler olarak, İnternet diye bir ortamda, Amerika'dan katalog veya CD getirtme fikri hoşumuza gitmişti. Hadi ben 17-18 yaşlarında ileri ergen bir gençtim ama 40-50 yaşlarında insanlar da internetten bedava faks çektim diye seviniyorlardı. :)",[14,166,167],{},"Sorsanız hatırlamazdım ama Wayback Machine'den bakınca bedavaların CD, katalog, hosting veya e-posta adresi ile sınırlı kalmadığını internetten faks ve SMS göndermeye kadar götürdüğümü görüyorum. O zaman bu servisleri veren yerler referrer kontrolü bile yapmaya gerek duymamışlar ki, benim sayfamda bulunan form üzerinden gönderilebiliyormuş. :)",[14,169,170],{},[171,172],"img",{"alt":173,"src":174},"","\u002Fimages\u002Fnostalji-ibibik-online\u002Fimage-2-1.avif",[14,176,177],{},[171,178],{"alt":173,"src":179},"\u002Fimages\u002Fnostalji-ibibik-online\u002Fimage-3-1.avif",[14,181,182],{},[171,183],{"alt":173,"src":184},"\u002Fimages\u002Fnostalji-ibibik-online\u002Fimage-4-1.avif",[14,186,187],{},"Sayfanın üzerinde ilginç bir detay daha var: \"Türkiye Banner Değişim servisi\", namıdiğer TBD. Hazır bir Perl script'ini değiştirerek oluşturduğum bu sistem, üye olan sitelerin, sistemdeki diğer sitelerin reklamlarını göstermelerini ve kendi reklamlarının gösterim sayısının %80'i kadar bu ağa dahil diğer sitelerde gösterilmesini sağlıyordu. Şimdi bakınca 1998 yılında Türkiye'de internet reklamcılığında otorite olan belki de ilk kişiymişim. :)",[14,189,190],{},"Belki sizin için hiçbir şey ifade etmiyor ama beni 20+ sene öncesine götürdüğü için \"İBİBİK Online'ı\" sizlerle paylaşmak istedim.",[14,192,193],{},"Kim bilir belki hatırlayan ya da TBD üyesi olan birileri çıkar. :)",{"title":173,"searchDepth":195,"depth":195,"links":196},2,[197],{"id":67,"depth":198,"text":68},3,[200],"technical",null,"2021-02-15","1998 yılında GeoCities üzerinde kurulan İbibik Online web sitesinin hikayesi, bedava SMS\u002Ffaks servisleri ve Türkiye Banner Değişim (TBD) ağı.",false,"md","\u002Fimages\u002Fhero\u002Fretro-web.avif",{},true,"\u002Ftr\u002Fnostalji-ibibik-online",{"title":6,"description":203},"nostalji-ibibik-online","tr\u002Fnostalji-ibibik-online",[214,215],"nostalji","web-history","2026-06-21","ygwXQuwHxUoyx8TiBmb_io9F8FRc-Y_PjwrCMZR0_dg",{"prev":219,"next":222,"others":225,"lucky":346,"readingTime":198},{"path":220,"title":221},"\u002Ftr\u002Frest-api-guvenligi-nasil-saglanir","REST Api Güvenliği Nasıl Sağlanır?",{"path":223,"title":224},"\u002Ftr\u002Frest-api-hata-yonetimi","REST Api Hata Yönetimi",[226,229,232,235,238,241,244,247,250,253,256,259,262,265,268,271,274,277,280,283,286,289,292,295,298,301,304,307,310,313,316,319,322,325,328,331,334,337,340,343],{"path":227,"title":228},"\u002Ftr\u002Frest-api-dokumantasyonu-nasil-yapilir","REST Api Dokümantasyonu Nasıl Oluşturulur?",{"path":230,"title":231},"\u002Ftr\u002Flitespeed-web-server-performans-artisi","Konfor Alanından Çıkıp, Konforlu Bir VPS'e Geçmek: LiteSpeed Web Server",{"path":233,"title":234},"\u002Ftr\u002Fgoda-iota-nedir-iota-ne-zaman-ve-nerede-kullanilir","Go'da iota Nedir? iota Ne Zaman ve Nerede Kullanılır?",{"path":236,"title":237},"\u002Ftr\u002Fgo-ile-websockets-websocket-upgrader-nedir","Go ile WebSockets: Upgrader Nedir?",{"path":239,"title":240},"\u002Ftr\u002Fes5-nedir","ES5 Nedir? JavaScript Geliştiricileri İçin Kılavuz",{"path":242,"title":243},"\u002Ftr\u002Ffull-stack-proje-gelistiriyoruz","Full Stack Proje Geliştiriyoruz",{"path":245,"title":246},"\u002Ftr\u002Fheadless-wordpress-hakkinda-her-sey","Headless WordPress Hakkında Her Şey",{"path":248,"title":249},"\u002Ftr\u002Ffull-stack-proje-agaci","Full-Stack Proje Yol Haritası ve İçindekiler",{"path":251,"title":252},"\u002Ftr\u002Fes9-nedir-ecmascript-2018-nedir","ES9 Nedir? ECMAScript 2018 Nedir?",{"path":254,"title":255},"\u002Ftr\u002Fes15-nedir-ecmascript-2024-nedir","ES15 nedir? ECMAScript 2024 nedir?",{"path":257,"title":258},"\u002Ftr\u002Frabbitmq-nedir","RabbitMQ Nedir?",{"path":260,"title":261},"\u002Ftr\u002Fchain-of-responsibility-deseni-nedir","Chain of Responsibility Deseni Nedir?",{"path":263,"title":264},"\u002Ftr\u002Fdocker-ile-mariadb-kurulumu","Docker ile MariaDB Kurulumu",{"path":266,"title":267},"\u002Ftr\u002Fvite-nedir","Vite Nedir? Modern Web Geliştirme ve Paketleme Aracı",{"path":269,"title":270},"\u002Ftr\u002Ffacade-tasarim-deseni-nedir","Facade Tasarım Deseni Nedir?",{"path":272,"title":273},"\u002Ftr\u002Fprototype-tasarim-deseni-nedir","Prototype Tasarım Deseni Nedir?",{"path":275,"title":276},"\u002Ftr\u002Fvue-js-nedir","Vue.js Nedir? Yeni Başlayanlar İçin Rehber",{"path":278,"title":279},"\u002Ftr\u002Fes16-nedir-ecmascript-2025-nedir","ES16 nedir? ECMAScript 2025 nedir?",{"path":281,"title":282},"\u002Ftr\u002Fwindows-10-golang-kurulumu","Windows 10 ve 11'de Golang Kurulumu ve GOPATH Yapılandırması",{"path":284,"title":285},"\u002Ftr\u002Flinuxda-golang-kurulumu","Linux'ta Golang Kurulumu",{"path":287,"title":288},"\u002Ftr\u002Fes6-nedir-ecmascript-2015-nedir","ES6 Nedir? ECMAScript 2015 Nedir?",{"path":290,"title":291},"\u002Ftr\u002Fdesign-patterns-tasarim-desenleri-nedir","Design Patterns \u002F Tasarım Desenleri nedir?",{"path":293,"title":294},"\u002Ftr\u002Ftailwind-css-nerede-kullanilir-tailwind-css-nerede-kullanilmaz","Tailwind CSS Nerede Kullanılır? Tailwind CSS Nerede Kullanılmaz?",{"path":296,"title":297},"\u002Ftr\u002Fes7-nedir-ecmascript-2016-nedir","ES7 Nedir? ECMAScript 2016 Nedir?",{"path":299,"title":300},"\u002Ftr\u002Fes13-nedir-ecmascript-2022-nedir","ES13 nedir? ECMAScript 2022 nedir?",{"path":302,"title":303},"\u002Ftr\u002Fmerhaba-tailwind-css","Merhaba Tailwind CSS",{"path":305,"title":306},"\u002Ftr\u002Fjwt-guvenli-mi-guvenlik-acigi-olusturmayin","JWT Güvenli Derken Güvenlik Açığı Oluşturmayın",{"path":308,"title":309},"\u002Ftr\u002Fgo-veri-tipleri-map","Go Veri Tipleri - Map",{"path":311,"title":312},"\u002Ftr\u002Fes14-nedir-ecmascript-2023-nedir","ES14 nedir? ECMAScript 2023 nedir?",{"path":314,"title":315},"\u002Ftr\u002Fdecorator-tasarim-deseni-nedir","Decorator Tasarım Deseni Nedir?",{"path":317,"title":318},"\u002Ftr\u002Ffactory-method-ve-abstract-factory-farki-nedir","Factory Method ve Abstract Factory Farkı Nedir?",{"path":320,"title":321},"\u002Ftr\u002Fobserver-tasarim-deseni-nedir","Observer Tasarım Deseni Nedir?",{"path":323,"title":324},"\u002Ftr\u002Fbuilder-tasarim-deseni-nedir","Builder Tasarım Deseni Nedir?",{"path":326,"title":327},"\u002Ftr\u002Fes8-nedir-ecmascript-2017-nedir","ES8 Nedir? ECMAScript 2017 Nedir?",{"path":329,"title":330},"\u002Ftr\u002Fdocker-ve-portainer-kurulumu","Docker ve Portainer Kurulumu",{"path":332,"title":333},"\u002Ftr\u002Fbridge-tasarim-deseni-nedir","Bridge Tasarım Deseni Nedir?",{"path":335,"title":336},"\u002Ftr\u002Ftasarim-kaliplari-design-patterns-abstract-factory-nedir","Abstract Factory Tasarım Deseni Nedir?",{"path":338,"title":339},"\u002Ftr\u002Ftemiz-moduler-ve-yeniden-kullanilabilir-php-kodu-yazma-rehberi","PHP'de Temiz, Modüler ve Yeniden Kullanılabilir Kod Yazma Rehberi",{"path":341,"title":342},"\u002Ftr\u002Fstate-tasarim-deseni-nedir","State Tasarım Deseni Nedir?",{"path":344,"title":345},"\u002Ftr\u002Fmediator-tasarim-deseni-nedir","Mediator Tasarım Deseni Nedir?",{"path":347,"title":348},"\u002Ftr\u002Fdocker-ile-rabbitmq-kurulumu","Docker ile RabbitMQ Kurulumu",[],[351,355,357],{"path":352,"title":353,"date":354},"\u002Ftr\u002Frest-api-tasarimi","REST API Tasarım İncelikleri","2021-02-04",{"path":287,"title":288,"date":356},"2021-10-20",{"path":320,"title":321,"date":358},"2021-10-05",1782142117457]