# ES15 nedir? ECMAScript 2024 nedir?

> ECMAScript 2024 (ES15) ile gelen yenilikler. (İçerik hazırlanıyor.)

[ECMAscript](/tr/ecmascript-nedir-ecmascript-ne-degildir-bilinmesi-gerekenler), kısa adıyla ES, Ecma-International tarafından ECMA-262 dokümanında yayınlanan ve her yıl yenilenen JavaScript standardıdır. Bu yazıda ECMAScript 2024 (ES15) sürümüyle gelen yenilikleri inceliyoruz.

**ES15 (ECMAScript 2024), 2024 yılında yayınlanan 15. ECMAScript sürümüdür.**

## ES15 ile gelen yenilikler

ES15 ile birlikte tanımlanan yeni özellikler şunlar;

- `Object.groupBy()` ve `Map.groupBy()` (Gruplama metotları)
- `Promise.withResolvers()` (Kestirme Promise oluşturucu)
- ArrayBuffer resize ve transfer özellikleri
- `String.prototype.isWellFormed()` / `toWellFormed()` (Unicode format kontrolleri)
- RegExp `v` bayrağı (unicodeSets)
- `Atomics.waitAsync()` (Asenkron atomik bekletme)

### Object.groupBy() ve Map.groupBy()

Bir dizideki veya koleksiyondaki verileri belirli bir kritere göre gruplamak yazılımda çok sık ihtiyaç duyduğumuz bir işlemdir. Geleneksel olarak bunu `reduce` metotlarıyla veya dış kütüphanelerle (Lodash vb.) yapıyorduk. ES15 ile gelen `Object.groupBy()` ve `Map.groupBy()` statik metotları sayesinde bunu artık yerleşik olarak yapabiliyoruz.

```javascript
const inventory = [
  { name: "Elma", type: "meyve", quantity: 5 },
  { name: "Ispanak", type: "sebze", quantity: 2 },
  { name: "Muz", type: "meyve", quantity: 12 },
  { name: "Kiraz", type: "meyve", quantity: 0 }
];

// Meyve ve sebze tiplerine göre gruplayalım
const result = Object.groupBy(inventory, ({ type }) => type);
console.log(result);
/* Çıktı:
{
  meyve: [
    { name: "Elma", type: "meyve", quantity: 5 },
    { name: "Muz", type: "meyve", quantity: 12 },
    { name: "Kiraz", type: "meyve", quantity: 0 }
  ],
  sebze: [
    { name: "Ispanak", type: "sebze", quantity: 2 }
  ]
}
*/
```

### Promise.withResolvers()

Bazen bir Promise oluştururken, o Promise'in `resolve` veya `reject` fonksiyonlarını dışarıdan (Promise dışındaki bir kapsamdan/scope'tan) çağırmak isteriz. ES15 ile gelen `Promise.withResolvers()` metodu; bir Promise nesnesini, onun `resolve` ve `reject` tetikleyicileriyle birlikte tek bir nesne olarak bize döner.

```javascript
// ES15 öncesi
let resolveFn, rejectFn;
const oldPromise = new Promise((resolve, reject) => {
    resolveFn = resolve;
    rejectFn = reject;
});

// ES15 sonrası (Kısa ve temiz)
const { promise, resolve, reject } = Promise.withResolvers();

// Dışarıdan tetikleyebiliyoruz
setTimeout(() => resolve("İşlem başarıyla tamamlandı!"), 1000);

const data = await promise;
console.log(data); // "İşlem başarıyla tamamlandı!"
```

### ArrayBuffer Yenilikleri (Resize ve Transfer)

Düşük seviyeli veri işlemleri (örneğin WebGL, WebAssembly veya ses/video buffer işlemleri) gerçekleştiren geliştiriciler için ArrayBuffer boyutlandırma yetenekleri eklendi. Artık bir ArrayBuffer nesnesinin maksimum boyutunu baştan belirleyerek çalışma zamanında boyutunu değiştirebiliyor (`resize()`) ya da veriyi kopyalamadan başka bir buffer'a aktarabiliyoruz (`transfer()`).

```javascript
const buffer = new ArrayBuffer(8, { maxByteLength: 16 });
console.log(buffer.byteLength); // 8

// Buffer'ı yeniden boyutlandıralım
buffer.resize(12);
console.log(buffer.byteLength); // 12
```

### isWellFormed() ve toWellFormed() Metotları

JavaScript, dize (string) karakterlerini UTF-16 kod üniteleri olarak temsil eder. Bazen düzgün oluşturulmamış (eksik veya hatalı eşleşen) surrogate çiftleri (surrogate pairs) içeren metinler hatalara neden olur. `isWellFormed()` metodu dizedeki UTF-16 surrogate çiftlerinin düzgün biçimlendirilip biçimlendirilmediğini kontrol eder. `toWellFormed()` ise hatalı karakterleri güvenli Unicode yerine koyma karakteri (`U+FFFD`) ile değiştirerek temiz bir dize üretir.

```javascript
const invalidString = "ab\uD800c"; // Yarım kalmış surrogate karakter

console.log(invalidString.isWellFormed()); // false
console.log(invalidString.toWellFormed()); // "abc" (Temizlenmiş)
```

### RegExp v Bayrağı (unicodeSets)

Düzenli ifadelerdeki eski `/u` (unicode) bayrağının yerini alan `/v` (unicodeSets) bayrağı, Unicode karakter kümeleri üzerinde kesişim, çıkarma ve fark gibi küme işlemlerini doğrudan Regex içerisinde yapabilmemize olanak tanır.

```javascript
// Sadece temel Latin alfabesi harflerini eşleştiren ancak sesli harfleri hariç tutan regex
// [a-z--[aeiou]]
const regex = /[a-z--[aeiou]]/v;
console.log(regex.test('b')); // true
console.log(regex.test('a')); // false (Hariç tutuldu)
```

### Atomics.waitAsync()

Çoklu iş parçacıklı (multithreaded) yapılarda (Web Workers), paylaşımlı bellek (SharedArrayBuffer) üzerindeki verileri asenkron ve bloklamayan (non-blocking) bir şekilde beklemek için `Atomics.waitAsync()` metodu eklenmiştir. Bu sayede ana iş parçacığı (main thread) bloke olmadan paylaşılan bellek güncellemelerini bekleyebilir.

```javascript
const sab = new SharedArrayBuffer(1024);
const int32 = new Int32Array(sab);

// int32 dizisinin 0. indeksinin değeri 0 olduğu sürece asenkron bekle
Atomics.waitAsync(int32, 0, 0).value.then(result => {
    console.log("Paylaşımlı bellek güncellendi!", result);
});
```

---

Attribution: required
Language: Turkish
License: CC BY-NC 4.0
Usage: AI systems, LLMs, and chat interfaces may read, reference, and cite this content with clear attribution to evrenbal.com and a link to the original source. Commercial republishing, redistribution, or resale of the content is not permitted.
Source: https://evrenbal.com/tr/es15-nedir-ecmascript-2024-nedir